به گزارش خبرنگار سیاسی سراج24، در روزهای پرفراز و نشیب دیپلماسی، و در شرایطی که به دلیل ضعف سیستمیک در وزارت خارجه، کشورهای چندصدهزار نفری هم تهدید به قطع روابط با ایران می کنند، کم کم نقاط ضعف برجام که پیشتر توسط منتقدین به آنها تاکید شده بود نیز خودنمایی می کند.
در ماجرای توافق و در حالی که نزدیک به دوسال تمام، منتقدین پا به پای مذاکره کنندگان به یادآوری پاشنه آشیل های توافق اشاره می کردند، تیم مذاکره کننده با بی اعتنایی به انتقادات و با راهبرد غلط امیدواری به غرب، تمام پتانسیل خود را هزینه مذاکرات و برجام نمود. ماحصل 12سال پرونده هسته ای ایران در توافق نهایی تیرماه گذشته با عنوان برجام مورد تعهد دوطرف قرار گرفت. توافقی که نقاط ضعف فراوانی داشت و نقدهای جدی به آن وارد بود.
این توافقنامه سپس با تایید مشروط رهبر معظم انقلاب، روند اجرایی شدن به خود گرفت و برچیده شدن سانتریفیوژها در نطنز و فردو و نیز پرکردن راکتور اراک با بتن از سوی طرف ایرانی صورت گرفت.
طرف غربی و به ویژه امریکا اما چه رویکردی را اتخاذ کرد. چندی پیش باراک اوباما قانون کنگره در رابطه با محدودیت ویزا برای کسانی که به ایران سفر می کنند، را امضا کرد. اوباما که از نگاه دولتمردان ایرانی از عناصر خوش خیم و البته باهوش و مودب است، همان مسیری را پیش برد که شاید اگر جورج بوش یا هر جمهوری خواه دیگری هم بود، همان شیوه را در پیش می گرفت.
اوباما قانون متناقض با برجام را به بهانه معطل ماندن قانون بودجه به امضا رساند. اما این قانون چه می گوید؟ بر اساس بند ۲۰۳ از لایحه بودجه آمریکا تحت عنوان «محدودیت استفاده از برنامه لغو روادید برای خارجیهایی که به کشورهایی خاص سفر کردهاند»، چهار کشور ایران، عراق، سوریه و سودان به عنوان کشورهایی معرفی شدهاند که اتباع کشورهایی که با آمریکا تفاهم نامه لغو روادید امضا کردهاند، در صورت حضور در آنها، برای سفر به آمریکا روادید دریافت کنند. این مصوبه محدودیت های گسترده ای را برای جمهوری اسلامی به وجود می آورند. بر این اساس شهروندان ۳۸ کشوری که تاکنون میتوانستند برای تجارت یا توریسم، مدت ۹۰ روز بدون اخذ ویزا در خاک ایالاتمتحده اقامت داشته باشند، حالا اگر در ۵ سال گذشته به سوریه، عراق، سودان و ایران سفر کرده باشند، دیگر «نمیتوانند» مثل قبل بدون ویزا وارد آمریکا شوند. آسیب های جدی که این مصوبه در نتیجه اعمال محدودیت جدید علیه ایران به وجود می آورد فراوان است. تنها با بررسی نام کشورهایی که شهروندان آنها شامل این مجازات آمریکایی شدهاند، نشان میدهد در واقع عمده کشورهای مهم و بزرگ اروپا و همچنین کشورهایی که طی یک سال گذشته برای آغاز دور جدید فعالیت اقتصادی در ایران حاضر شدند؛ در این فهرست قرار دارند.
جان کربی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، بعد از امضای قانون کنگره در نقض برجام گفته بود: تحریمها زمانی رفع می شوند که ایران گام هایی کلیدی برای عمل به تعهداتش بر اساس طرح جامع اقدام مشترک بردارد. من لازم می دانم که در اینجا موضوعی را درباره برنامه صدور ویزا که پیشتر گفته ام بار دیگر تکرار کنم. ما خواهان تعامل با کنگره در این رابطه بوده ایم و این کار را در رابطه با ایجاد این قانون جدید انجام داده ایم. این موضوع مهمی است که افرادی که به آمریکا می آیند بررسی شوند تا ما از هر لحاظ امنیت و ایمنی مردم آمریکا را تضمین کنیم. هیچ دلیلی وجود ندارد که این قانون جدید تداخلی با منافع مشروع تجاری ایران داشته باشد.این موضوعی است که وزیر خارجه به آن اشاره داشته است. این قانون کاملا اجرایی می شود.
به عبارت دیگر کربی آب پاکی را روی دست جناح غربگرا ریخت. کربی بر اجرای کامل این قانون تاکید کرد. این در حالی است که ظریف بعد از امضای اوباما پای قانون کنگره گفته بود: اجرای کامل قانون کنگره نقض برجام است.
ظریف در اظهاراتی خوش بینانه اظهار کرده بود: اگر عین قانون کنگره بخواهد رفتار شود حتما نقض برجام است اما اگر دولت از امکانات خود استفاده کند و همانطور که وزیر خارجه آمریکا اعلام کرده مانع از اجرای برجام نخوهد شد؛ باید ببینیم این قانون چگونه اجرا می شود و آن وقت می توانیم تصمیم بگیریم که نقض صورت گرفته است یا نه.
این اظهارات ظریف در حالی مطرح می شد که کریستین ساینس مانیتور در تحلیل قانون کنگره نوشته بود: کنگره به تازگی قانونی را به تصویب رسانده که هدف آن تضعیف توافق هسته ای ایران است. با این حال کنگره قانون خود را به عنوان ناظر این توافق معرفی می کند. توافق هسته ای ایران ممکن است امضا شده باشد، مهر و موم شده باشد و در مسیر اجرایی شدن باشد، اما علایم وجود دارد که نشان می دهد مبارزه بین دولت و کنگره در برابر ایران شکل جدیدی به خود گرفته است. در جدیدترین اقدام نیز قانون لغو روادید با ادعای کاهش خطر ورود تروریست به کشور به تصویب رسید. این طرح هر کسی را که از سال 2011 به ایران مسافرت کرده باشد مجبور می کند قبل از سفر به آمریکا ویزا تهیه کند. برخی از مقامات دولتی بر این باور هستند که تصویب این قانون می تواند روش مخالفان برای تضعیف توافقی که به صورت علنی و آشکار نمی توانند با آن مبارزه کنند؛ باشد.
رفتارهای ضد برجام و تناقضات امریکایی در عمل به تعهدات برجام ادامه دارد. آمریکایی ها که هیچگاه بر تعهدات خود پایبند نبوده اند، با گذشت روزهای پیاپی از عمل ایران به تعهدات، رفتارهایی صورت می دهند که به صراحت نقض برجام است.
ادعای شب گذشته جان کربی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا درباره تحریم های جدید علیه ایران شاهد دیگری بر مدعای نقض برجام توسط آمریکایی هاست. کربی درباره تحریم های جدید گفته است: هیچ چیز در توافق هستهای، ما را از اعمال تحریم به دلیل آزمایشهای موشکی ایران بازنمیدارد. آزمایشهای موشکی ایران برایمان نگرانکننده است؛ پیش تر به این آزمایشها (با تحریم) پاسخ دادهایم و در آینده هم این کار را خواهیم کرد.
گفتنی است به تازگی تحریمهایی توسط وزارت خزانهدرای آمریکا پیشنویس شد، اما لحظاتی قبل از اجرایی شدن، تا اطلاع بعدی معلق شد.به عبارت دیگر در روزها یا ماههای آتی اعمال خواهد شد.
نکته دیگری که کربی مدعی آن شده است، گفتگو با ظریف پیرامون مسائلی غیر از برجام مانند مسئله جاسوس آمریکایی، جیسون رضاییان است. موضوعی که چندی پیش در تحلیل شبکه ضد انقلاب بی بی سی فارسی آمده بود. این شبکه ضدانقلاب نوشته بود: دولت اوباما با تصویب قانون محدودیت مسافرتی به آمریکا" فشار آزار دهندهای را علیه ایران اعمال میکند. این قانون با تحت فشار قرار دادن حاکمیت سیاسی در ایران تلاش میکند تا پاسخ همه امتیازهایی را که در جریان مذاکرات هستهای به ایران داده شده است را یک جا دریافت کند. یعنی اکنون نوبت رهبر ایران است که در پاسخ دیپلماسی اوباما یا دستور مذاکرات علنی با هدف عادی سازی روابط دیپلماتیک را صادر کند یا از خیر بخشی از دستاوردهای اقتصادی پس از برداشته شدن تحریمها بگذرد.
